Chủ tịch UBND TP.HCM đề xuất rà soát giá vận tải và dịch vụ thiết yếu khi lạm phát bào mòn thu nhập hộ gia đình

UBND TP.HCM vừa chính thức khởi động đợt rà soát giá vé phương tiện giao thông công cộng và các loại phí dịch vụ thiết yếu, trong bối cảnh áp lực chi tiêu đối với các hộ dân trên địa bàn ngày càng gia tăng. Theo thông báo của UBND Thành phố tuần này, đợt rà soát do Văn phòng Chủ tịch UBND chủ trì, với sự phối hợp của Sở Giao thông Vận tải và Sở Tài nguyên và Môi trường, nhằm đánh giá liệu cơ cấu giá hiện hành có còn phù hợp với khả năng chi trả của gần 9 triệu cư dân thành phố hay không, trong khi lạm phát tiếp tục làm suy giảm sức mua.

Động thái này phản ánh mối lo ngại ngày càng lớn về tác động tích lũy của tình trạng tăng giá đối với đời sống người dân. Kể từ tháng 1/2024, giá điện đã tăng hai lần, 3,89% vào tháng 3 và một lần nữa vào tháng 6, trong khi giá nước tăng 2,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Giá vé xe buýt trên các tuyến chính do Saigon Transport khai thác vẫn giữ nguyên ở mức 9.000 đồng cho các chuyến đi thông thường kể từ năm 2022, song chi phí bảo trì và nhiên liệu đã leo thang đáng kể. Theo số liệu của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội TP.HCM, các hộ gia đình thu nhập thấp tại các quận huyện vùng ven như TP. Thủ Đức và Cần Thơ cho biết chi phí điện, nước và đi lại chiếm tới 18% thu nhập hàng tháng.

Phạm vi rà soát

Đợt rà soát chính sách tập trung vào bốn lĩnh vực chính: giá điện sinh hoạt và điện cho hộ kinh doanh nhỏ; phí cấp nước và thoát nước; giá vé xe buýt và metro trên mạng lưới giao thông công cộng ngày càng mở rộng của thành phố; cùng khả năng áp dụng các gói trợ giá có mục tiêu dành cho người cao tuổi, học sinh sinh viên và hộ gia đình thu nhập thấp. Chính quyền thành phố cho biết đợt rà soát sẽ hoàn thành trước tháng 10/2026, và nếu có điều chỉnh giá, sẽ sớm nhất là từ tháng 11. Các cán bộ có thẩm quyền khẳng định mọi thay đổi sẽ được thực hiện theo lộ trình và có tham vấn cộng đồng trước.

Điều người dân lo lắng trước mắt là liệu giá vé và chi phí dịch vụ thiết yếu có tiếp tục tăng hay không. Hiện tại, một gia đình bốn người tại Quận 1 phải chi khoảng 2,2 triệu đồng mỗi tháng cho tiền điện, 800.000 đồng cho tiền nước, và khoảng 1,8 triệu đồng cho vé xe buýt nếu có ba thành viên đi làm hằng ngày. Theo dự toán ngân sách thành phố hiện hành, nguồn thu từ dịch vụ công ích đã hụt 6,7% so với kế hoạch trong năm tài chính này, tạo áp lực buộc phải tăng giá hoặc cắt giảm dịch vụ. Các cán bộ ngành giao thông cho biết chi phí vận hành tuyến buýt số 1 (từ Bến Thành đến Bình Điền) hiện vượt doanh thu tới 12% mỗi năm.

Lộ trình và các bước tiếp theo

UBND Thành phố đã chỉ đạo các sở, ngành liên quan nộp báo cáo sơ bộ trước ngày 15/8/2026. Các buổi lấy ý kiến cộng đồng sẽ được tổ chức vào tháng 9 tại cấp quận, trong đó đặc biệt chú trọng tiếp thu ý kiến từ đại diện các hộ dân, hiệp hội doanh nghiệp và công đoàn lao động. Chính quyền thành phố cho biết sẽ lấy ý kiến của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP.HCM, tổ chức đại diện cho quyền lợi cộng đồng.

Mọi điều chỉnh giá sau khi được thông qua đều phải có phê duyệt chính thức của UBND Thành phố trước khi thực thi. Các cán bộ cho biết các chương trình trợ giá dành cho các đối tượng đủ điều kiện, bao gồm người nghỉ hưu từ 70 tuổi trở lên, học sinh sinh viên đang theo học toàn thời gian, và các hộ có thu nhập dưới 1,5 lần mức lương tối thiểu, đang được xây dựng song song. Mức lương tối thiểu tại TP.HCM hiện là 4,65 triệu đồng/tháng tính đến tháng 7/2026.

Đợt rà soát diễn ra trong bối cảnh người dân toàn thành phố đang phải thích nghi với sức ép chi phí tích lũy ngày càng lớn. Các khảo sát của Cục Thống kê TP.HCM đầu năm nay cho thấy 34% hộ gia đình đã phải cắt giảm chi tiêu tùy ý trong sáu tháng trước đó để ứng phó với hóa đơn ngày càng tăng. Đối với các gia đình công nhân viên và người nghỉ hưu sống nhờ thu nhập cố định, bất kỳ đợt tăng giá nào thêm đối với các dịch vụ thiết yếu đều sẽ buộc họ phải đánh đổi khó khăn giữa tiền điện nước, đi lại và ăn uống.