Hội đồng nhân dân TP.HCM thông qua điều chỉnh giá vé giao thông công cộng; Vé tháng tăng 12%

Hội đồng nhân dân TP.HCM đã thông qua biểu giá vé mới cho mạng lưới giao thông công cộng vào ngày 9/7, đánh dấu lần đầu tiên giá vé cơ bản được điều chỉnh tăng kể từ năm 2022. Mức giá mới có hiệu lực từ ngày 1/9 trên toàn bộ các tuyến xe buýt và tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên đang vận hành, theo quyết định được Sở Giao thông Vận tải công bố trên cổng thông tin điện tử của UBND thành phố.

Giá vé lượt sẽ tăng từ 3.000 đến 5.000 đồng tùy theo cự ly di chuyển, trong khi vé tháng không giới hạn tăng từ 420.000 đồng lên 470.000 đồng. Ủy ban giao thông của Hội đồng nhân dân cho biết chi phí bảo trì, nhiên liệu và tiền lương nhân công leo thang là những nguyên nhân chính dẫn đến sự điều chỉnh này. Cơ quan quản lý giao thông TP.HCM hiện vận hành 160 tuyến xe buýt, phục vụ khoảng 4,2 triệu lượt hành khách mỗi ngày, theo báo cáo tổng kết giao thông năm 2026 của thành phố được công bố vào tháng 5.

Đợt điều chỉnh này diễn ra trong bối cảnh thành phố đang thúc đẩy chiến lược chuyển dịch người dân từ phương tiện cá nhân sang giao thông công cộng. Các nhà quy hoạch cho rằng lượng hành khách sử dụng phương tiện công cộng cần tăng trưởng để giảm tải ách tắc trên các trục đường huyết mạch như đường Nguyễn Huệ và tuyến cao tốc Bến Thành - Vũng Tàu, nơi tốc độ lưu thông trung bình chỉ còn 15 km/h vào giờ cao điểm. Riêng hệ thống metro đang mở rộng - hiện có 20,5 km đường ray với tuyến thứ hai đang trong quá trình thi công - đòi hỏi nguồn doanh thu vận hành bền vững. Cơ cấu giá vé mới phân bổ khoảng 8,7 tỷ đồng mỗi tháng cho chi phí bảo trì và nhân sự, tăng so với mức 7,8 tỷ đồng theo biểu giá cũ.

Tác động đối với hành khách và các hộ gia đình

Đối với một nhân viên văn phòng đi metro hàng ngày, mức tăng vé tháng đồng nghĩa với việc chi thêm 50.000 đồng tiền đi lại mỗi tháng, tính theo 22 ngày làm việc. Một gia đình có hai người đi làm và một con trong độ tuổi đi học, hoàn toàn phụ thuộc vào giao thông công cộng, sẽ phải chi tổng cộng khoảng 1,2 triệu đồng mỗi tháng. Hội đồng nhân dân lưu ý trong phiên họp ngày 9/7 rằng người có thu nhập thấp được hưởng chính sách trợ giá, với mức giảm 50% dành cho chủ thẻ; chương trình trợ giá hiện áp dụng cho khoảng 380.000 người dùng đã đăng ký trên toàn thành phố, theo số liệu của cơ quan quản lý giao thông công bố vào tháng 6.

Các doanh nghiệp trong lĩnh vực thực phẩm, giao hàng và logistics cũng sẽ phải gánh chịu chi phí tăng thêm. Dịch vụ xe ôm và gọi xe công nghệ vốn đã cạnh tranh trực tiếp với metro về giá cước cho các chuyến đi ngắn dưới 5 km. Việc tăng giá vé có thể đẩy một bộ phận hành khách quay lại sử dụng phương tiện cá nhân, khiến tình trạng ùn tắc trong giờ cao điểm sáng và chiều thêm trầm trọng, theo nhận định của các chuyên gia phân tích giao thông, dù quyết định của Hội đồng nhân dân không đề cập đến sự đánh đổi này.

Lộ trình triển khai và các bước tiếp theo

Cơ quan quản lý giao thông sẽ cập nhật hệ thống giá vé mới trên toàn bộ các thiết bị bán vé và nền tảng thanh toán di động trước ngày 20/8, tạo điều kiện cho người dân có một tháng để thích nghi. Việc thay thế biển báo tại các nhà ga và trạm dừng xe buýt sẽ được thực hiện sau đó. Hội đồng nhân dân cũng chỉ đạo cơ quan quản lý theo dõi diễn biến lượng hành khách trong quý đầu tiên sau khi áp dụng và báo cáo kết quả vào tháng 12/2026. Trong trường hợp sản lượng hành khách sụt giảm đáng kể, các quan chức phát tín hiệu sẵn sàng xem xét lại cơ cấu giá vé, dù chưa có ngưỡng giảm cụ thể nào được công bố chính thức.

Ngoài ra, Hội đồng nhân dân cũng thông qua khoản kinh phí 340 tỷ đồng cho nghiên cứu khả thi tuyến metro số 3, kéo dài từ quận Tân Bình đến Cần Thơ, dự kiến hoàn thành vào năm 2027. Cơ quan quản lý giao thông cho biết việc mở rộng mạng lưới metro ra ngoài các khu vực phía Nam và phía Bắc hiện tại có thể cung cấp lựa chọn đi lại với chi phí thấp hơn cho người dân ngoại thành - những người hiện đang phụ thuộc chủ yếu vào xe buýt - từ đó giúp giảm bớt áp lực giá vé về lâu dài.