TP.HCM theo dõi tiến trình ba dự luật lớn về việc làm, giao thông và ngân sách giáo dục trong kỳ thảo luận tháng 7

Ba dự luật quan trọng đang được các ủy ban của Quốc hội xem xét trong tháng này, với tác động trực tiếp đến khả năng tiếp cận việc làm, dịch vụ công và nguồn kinh phí giáo dục của người dân TP.HCM. Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã lên lịch thảo luận về dự thảo sửa đổi Luật Hỗ trợ việc làm, Dự luật Hạ tầng Vận tải công cộng và Khung Phân cấp quản lý giáo dục, dự kiến biểu quyết trước cuối tháng 7, theo lịch lập pháp công bố ngày 8/7.

Dự thảo sửa đổi Luật Hỗ trợ việc làm mở rộng định nghĩa "đào tạo nghề lại" để bao gồm các chương trình kỹ năng số, đồng thời kéo dài thời gian hưởng trợ cấp cho người lao động bị mất việc do tự động hóa tại các trung tâm sản xuất. TP.HCM hiện có hơn 4.200 nhà máy và cơ sở chế biến đã đăng ký, với 1,2 triệu công nhân sản xuất theo số liệu điều tra kinh tế năm 2025 của Cục Thống kê thành phố. Theo dự thảo, người lao động bị sa thải do nhà máy tự động hóa sẽ được hưởng sáu tháng đào tạo lại có lương, tăng gấp đôi so với ba tháng theo quy định hiện hành. Người lao động tại Quận 7, Quận 9 và huyện Bình Chánh, nơi tập trung các khu công nghiệp, sẽ là những đối tượng hưởng lợi chính.

Năng lực giao thông và chi tiêu giáo dục được đặt dưới kính lúp

Dự luật Hạ tầng Vận tải công cộng đề xuất phân bổ 18 nghìn tỷ đồng (khoảng 740 triệu USD) trên phạm vi cả nước để mở rộng hệ thống giao thông đô thị trong vòng năm năm. Theo dự thảo phân bổ ngân sách được gửi đến các sở ngành thành phố vào ngày 22/6, phần kinh phí dành cho TP.HCM dự kiến là 3,2 nghìn tỷ đồng. Nguồn vốn này sẽ thúc đẩy tiến độ hoàn thành tuyến Metro số 2 từ Bến Thành đến Tham Lương, đồng thời mua thêm 350 xe buýt phục vụ các tuyến đến các quận huyện ngoại thành. Tuyến Metro số 1 hiện tại của thành phố, khai trương vào tháng 1/2020, đang phục vụ khoảng 280.000 lượt hành khách mỗi ngày. Các quan chức giao thông thành phố cho biết gói ngân sách mới sẽ bổ sung thêm khoảng 120.000 lượt hành khách mỗi ngày vào năm 2028.

Trong khi đó, Khung Phân cấp quản lý giáo dục chuyển giao quyền kiểm soát 40% ngân sách trường học từ cấp trung ương xuống cấp tỉnh, thành. Đối với TP.HCM, điều này có nghĩa là chính quyền thành phố sẽ trực tiếp quản lý khoảng 8 tỷ đồng trong tổng số 20 tỷ đồng ngân sách hàng năm hiện đang được trung ương quản lý để chi trả lương giáo viên và bảo trì cơ sở vật chất trường học. Các chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục nhận định rằng điều này tạo thêm sự linh hoạt cho thành phố trong việc giải quyết tình trạng thiếu giáo viên tại các địa bàn ngoại thành như Cần Giờ và Củ Chi, nơi công tác tuyển dụng còn yếu do chính sách phụ cấp khu vực. Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố chưa công bố kế hoạch chi tiêu, song cán bộ của sở cho biết trong các cuộc họp nội bộ ngày 3/7 rằng phụ cấp lương cho giáo viên ở các địa bàn ngoại thành sẽ là ưu tiên hàng đầu.

Lộ trình triển khai và những chi tiết còn bỏ ngỏ

Cả ba dự luật đều được kỳ vọng thông qua theo nội dung hiện tại, dựa trên tổng hợp phản hồi của các ủy ban công bố ngày 9/7, dù vẫn có thể có sửa đổi trong quá trình thảo luận toàn thể. Nếu được ban hành theo bản dự thảo, những thay đổi trong Luật Hỗ trợ việc làm sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, nghĩa là người lao động TP.HCM cần đăng ký tham gia các chương trình thông qua văn phòng quận, huyện của Sở Lao động, Thương binh và Xã hội trước giữa tháng 11/2026. Nếu Dự luật Hạ tầng Vận tải công cộng được thông qua, TP.HCM sẽ phải nộp kế hoạch dự án chi tiết về kinh phí metro và xe buýt trước ngày 30/9/2026.

Các nhà phân tích chính sách địa phương nhận định các dự luật này đang giải quyết những áp lực trước mắt. Tình trạng mất việc làm trong lĩnh vực sản xuất tại thành phố đang diễn ra nhanh hơn: Tổng cục Thống kê ghi nhận số lao động nhà máy năm 2025 giảm 3,2% so với năm 2024, mức giảm hàng năm đầu tiên trong hơn một thập kỷ. Trong khi đó, nhu cầu đi lại bằng phương tiện công cộng tiếp tục vượt quá năng lực phục vụ. Theo Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng TP.HCM, xe buýt và metro đã phục vụ 87 triệu lượt hành khách trong sáu tháng đầu năm 2026, tăng 12% so với cùng kỳ năm 2025.

Quốc hội dự kiến biểu quyết cả ba dự luật trong các phiên họp từ ngày 22 đến 26/7. Các sở ngành liên quan của thành phố, Lao động, Giao thông vận tải và Giáo dục, đang song song chuẩn bị kế hoạch triển khai, với dự thảo lộ trình phải nộp lên Ủy ban Nhân dân thành phố trước ngày 10/8.